Prokrastynując znalazłem na wildsnow.com ciekawy artykuł „The 'WE’ in Skitouring – Creating Team Culture„. Lektura przekonała mnie, że powinienem podzielić się z Wami kilkoma moimi doświadczeniami i przemyśleniami o działaniu zespołowym w górach.

Pierwsza myśl…wspomnienia i…już mam – uczucie świetnej zabawy na polu minowym. Pamiętam, że nie raz miałem to wrażenie, że znajduję się w sytuacji wymagającej zastanowienia. Zadawałem sobie pytanie – czy to co robię jest rozsądne? A może inaczej – raczej czułem, że analizuję to co robię i to co mnie w górach otacza, by było bezpieczniej. W końcu zrozumiałem, że to właściwie zabawa na polu minowym, i co gorsze – ona mi się podoba. Zatem zasadniczo powinienem od razu udać się do psychiatry, ale na szczęście przypomniał mi się wpis Andy’ego Kirckpatricka, wyjątkowego wspinacza, który kiedyś napisał, że żyje długo ponieważ cały czas z tyłu głowy ma myśl, że ktoś lub coś chce go w tych górach zabić. No więc nie jestem sam, mam towarzystwo. I to jakie!

Ruszył KSKS, a w nim część dotycząca bezpieczeństwa. Z jednej strony to dobrze, że ten pilotażowy program szkolenia adresowany jest do indywidualnego narciarza wysokogórskiego, bo każdy człowiek jest jedyny w swoim rodzaju, ze swymi predyspozycjami, cechami, przeżyciami i umiejętnościami. Ale z drugiej strony, niedobrze jest postrzegać skialpinistę jako niezależną jednostkę! Nie chodzimy w góry w pojedynkę i nasze bezpieczeństwo nie zależy tylko od nas samych. O ile praca nad jednostką i jej bezpieczeństwem jest bardzo ważna, to musimy zrozumieć czym jest grupa i jak ona się zachowuje. I jak my sami, jako pojedyncze osoby w tej grupie się zachowujemy.

Mówi się, że łańcuch jest tak mocny jak mocne jest jego najsłabsze ogniwo. Ale grupa to nie łańcuch. To raczej sieć. A sieć to ileś nici powiązanych ze sobą. Jej trwałość zależy od tego jak mocno ta sieć jest związana i jakie są pojedyncze nici. Wyobraźmy sobie, że jesteśmy takimi nićmi – członkami zespołu. A węzły symbolizują to jak z innymi członkami zespołu współpracujemy. Każda pojedyncza nić może być bardziej lub mniej wytrzymała, łatwiej lub trudniej ją zawiązać, może się szybciej lub wolniej supłać. I cechy te, tak jak nasze indywidualne osobnicze cechy, są ze sobą powiązane i niejednokrotnie się wykluczają. Trudno to zmienić.

Węzły! To jest nasz wybór! Sposób współpracy, w którym kluczowym elementem jest komunikacja, jako sztuka nie tylko mówienia, ale co ważne – słuchania i akceptacji odmienności oraz krytyki. Spójrzmy na siebie krytycznie, choć najtrudniej znaleźć belkę we własnym oku. Spytajmy więc kogoś obok, może zwróci uwagę na coś, co powoduje, że te powiązania w sieci nie są optymalne.

Obserwując samego siebie z perspektywy czasu, dostrzegam, że czasem trzeba wielokrotnie, na różne sposoby informować się o swoich spostrzeżeniach. Powtarzać to, co się mówi. I wyraźnie pytać innych o zdanie, „wyciągać” z nich przemyślenia na temat bieżącej sytuacji. Na przykład, w sytuacjach postrzeganych jako kryzysowe, osoby z dominującymi cechami przywódczymi mają czasem tendencję do zrywania komunikacji i przechodzenia w tryb zarządzania kryzysowego. Jedna nić pęka, a to już zmierza do sytuacji, w której cała sieć się pruje.

Bez komunikacji ta sama wycieczka dla jednego będzie zabawą na polu minowym, a dla innego zabawą w piaskownicy. Lecz góry to jednak nie piaskownica. Możemy nie mieć szansy zabrać zabawek i pójść do domu, gdy przestanie nam się podobać.

Artykuł Świetna zabawa na polu minowym czy w piaskownicy? pochodzi z serwisu SNW.

Większość z nas lubi rzeczy mierzalne – trudność, przewyższenie, czas przejścia, zdobycie tego lub innego szczytu. Możemy wtedy jasno określić, czy coś było wyczynem, czy jedynie wprawką. Jednak czy faktycznie współczynniki te są tak prosto mierzalne i porównywalne? I czy są najważniejsze?

Prekursor polskiej turystyki narciarskiej, Józef Oppenheim, pisał: „Stopień trudności danej drogi narciarskiej jest więc teoretycznie bardzo trudny do określenia. Zależy bowiem w stu procentach prawie od jego królewskiej mości śniegu i jej wysokości pogody. Wbrew pozorom, stromizna odgrywa trzeciorzędną rolę. Tam gdzie przy lodzie, lub szreni, kark skręcić można przy 20% kącie nachylenia zbocza tatrzańskiego, to kiedyindziej na puchu, lub firnie, gwizdać możesz, szusując ze zbocza o 40% spadzie” (cyt. Józef Oppenheim „ Szlaki narciarskie Tatr polskich”, 1936).
Tak więc, by w pełni ocenić i porównać dany zjazd, czy wielodniowy trawers, na powyższe – proste na pierwszy rzut oka – książkowe mierniki trudności, musimy brać dość znaczne poprawki, choćby na informacje o warunkach śnieżnych i pogodowych.

Gdy oglądam wyczyny zjazdowe topowych ekstremistów skialpinistycznych takich jak Vivian Bruchez czy Killian Jornet (dla niezaznajomionych z pojęciem dry skiing, polecam małą zajawkę: https://www.youtube.com/watch?v=Z-NrLIBoUOM), mimo dużego podziwu dla umiejętności poruszania się w tak trudnym terenie (bo jazdy tam mało), mam też w sobie pewne przeświadczenie, iż coś w tym jest nie tak. Czegoś mi tam brakuje i zjazdy takie są w pewien sposób nieatrakcyjne. Chodzi o miernik nieoczywisty, nieuchwytny i subiektywny –  nazwijmy go za Oppenheimem „klasą”, lub może lepiej estetyką, czy stylem.

Każdy z nas czyta i wykorzystuje teren zupełnie inaczej – dla jednego zjazd żlebem, będzie rozedrganą walką o przeżycie na środku pola śnieżnego, inny wykorzysta nawiany po bokach śnieg, by zrobić szybkie, efektowne pióropusze w skrętach, a jeszcze inny pewnie puści się z furkotem „na krechę” w dół kuluaru.

Wywodzę się ze środowiska freeridowego, gdzie właśnie ocena stylu, klasy i płynności jest jednym z najważniejszych kryteriów i często przyćmiewa aspekt trudności stoku. Co kryje się za ową klasą i estetyką? To sposób w jaki nasza linia i sposób zjazdu wpisuje się w krajobraz. Piękno w tym ujęciu polega na jak najlepszym połączeniu możliwości jaki daje nam teren z aspektami czysto technicznymi i sportowymi – płynnością, pewnością i dynamiką.

Ów styl jest miernikiem bardzo ulotnym i ograniczonym, bo odnosi się jedynie do momentu zjazdu, a ocenę wystawiają zwykle znajomi, czekający w dolinie – przybiciem piątki, czy „klaśnięciem” kijków. Niestety nie da się nim pochwalić na stravie.

Często odnoszę wrażenie, iż wielu skiturowców goni przede wszystkim za odhaczeniem kolejnych wyczynów, cyfr, „wstawia” się w zjazdy, przykładając miarkę wspinaczkową, jakby były to powtarzalne problemy boulderowe, zapominając, że właśnie noty za styl, jak nic innego, pokazują klasę narciarską. Osobiście dużo bardziej cenię płynne i wizualnie atrakcyjne zjazdy z furkotem na prostych górkach, nad niepewne skrobanie nartami na zbyt trudnych stokach.

Przy wyborze kolejnego zjazdu gorąco polecam spróbować spojrzeć na teren jak na plac zabaw, nie puszczając się najbardziej oczywistym wariantem, lecz odnaleźć małe elementy terenu mogące urozmaicić przejazd i nadać mu charakterystyczny sznyt. By na dnie doliny móc z zadowoleniem odwrócić się i z dumą popatrzyć na ten jeden, wybijający się spośród innych pewny i ładny ślad. Dla mnie uczucie satysfakcji z jakości zjazdu podbija też mój najważniejszy miernik w sporcie – „fun factor”. 

Artykuł Furkot vs cyfra pochodzi z serwisu SNW.